Και τώρα, φίλες φίλοι και αγαπητά παιδιά ας περάσουμε στην ένοπλη
ανασκόπηση της εβδομάδας για να δούμε πώς τα πήγαν οι σύντροφοι και οι
συντρόφισσες ένοπλων κομμουνιστικών και ισλαμικών κινημάτων στα πλαίσια
της μετωπικής μας τακτικής.
(μετά από απουσία 1,5 μήνα λόγω διαφόρων ζητημάτων, η ένοπλη ανασκόπηση της εβδομάδας επιστρέφει. όπως είναι φυσιολογικό, στο πεδίο Παλαιστίνη είναι σχεδόν αδύνατο να καταγραφούν μετά από τόσο καιρό όσα συνέβησαν, οπότε ο γ.γ. του πλοκ θα είναι σύντομος)
ένα πρωί ο γ.γ. του πλοκ το είδε στο βάιπερ από την πολυαγαπημένη πρώην σγουρομάλλα ράπερ από το θριάσιο πεδίο. ο γ.γ. του πλοκ νομίζει θα 'πρεπε να ανησυχεί για την πνευματική της κατάσταση, αφού του στέλνει 7 το πρωί βιντεάκια με τον Στάλιν. ή μήπως θα 'πρεπε να ανησυχήσει για το πόσο αρνητική επιρροή γίνεταιγια την νεολαία;
πάντως, η καρδιά του γ.γ. του πλοκ χτυπάει μόνο για τον Στάλιν. η καρδιά μου χτυπά μόνο για Στάλιν (μόνο για Στάλιν) (με εισαγωγή από Pink Floyd - Time)
(άγαλμα του Δημητρόφ στην Place Bulgarie στο Κοτονού, την οικονομική πρωτεύουσα του Μπενίν)
το π.γ. της κ.ε. του πλοκ πιστό στις αντιιμπεριαλιστικές του αρχές
(= πιστό στο κλίκ=πέητ) αποφασίζει με κοοπτάτσια την επιβολή μιας νέας
μόνιμης στήλης που θα αναρτάται κάθε τετάρτη με τίτλο "μεγάλες στιγμές
του ιμπεριαλισμού," στην οποία θα σχολιάζονται παλιά ή νέα λόγια και
έργα των διαφόρων κηνσόρων του ιμπεριαλισμού.
το Μπενίν μάλλον είναι γενικά άγνωστο στην ελλάδα. άλλωστε δεν έχει βγάλει και κανέναν ποδοσφαιριστή της προκοπής το αφιλότιμο, σαν τις γειτονικές χώρες Ακτή Ελεφαντοστού, Γκάνα, Νιγηρία. το Μπενίν λοιπον βρίσκεται στην δυτική Αφρική, στον Κόλπο του Μπενίν, ο οποίος μαζί με τον Κόλπο της Μπιάφρα στα ανατολικά αποτέλεσαν την "Ακτή των Σκλάβων," δηλαδή εκείνο το κομμάτι της Αφρικής που αποτέλεσε - μαζί με το Κονγκό και την Ανγκόλα - την ραχοκοκαλιά του δουλεμπορίου μαύρων αφρικάνων που σκλαβώθηκαν και μεταφέρθηκαν στις Αμερικές και στην Καραϊβική για να στήσουν με το αίμα του την ευρωπαϊκή αποικιοκρατία. 12 εκατομμύρια σκλάβοι (γύρω στο 21% του συνολικού δουλεμπορίου) μεταξύ 15ου και 19ου αιώνα, στην πλειοψηφία τους Γκμπε και Γιορούμπα από τα σημερινά εδάφη του Μπενίν και της Νιγηρίας, απήχθησαν από τις πατρίδες τους και πουλήθηκαν στα εδάφη της Αμερικής.
ο γ.γ. του πλοκ, λάτρης της ιστορίας της Αφρικής και των μαύρων, καθώς και των μουσικών των μαύρων, ωστόσο γουστάρει Μπενίν και δυτική Αφρική εδώ και χρόνια για τις υπέρτατες afrobeat μουσικάρες (μία μίξη funk, αφροκουβανέζικης μουσικής, highlife, ρυθμών voodoo και τζαζ) όπως οι ήρωες Orchestre Poly-Rythmo de Cotonou, o Honoré Volonto, o Vincent Ahehehinnou, καθώς και για την μελέτη της ιστορίας των αντιαποικιακών, στρατιωτικών σοβιετόφιλων κυβερνήσεων στο Μπενίν, στο Κονγκό, την Μπουρκίνα Φάσο, κλπ (ήδη έχει γίνει αναφορά παλιότερα στην Γουινέα-Μπισάου και στο Σάου Τομέο και Πρίνσιπι). το Μπενίν ήταν στους προηγούμενους αιώνες ως το βασίλειο της Δαχομέης, οι αφέντες του οποίου ήταν συνεταίροι και συνεργάτες των ευρωπαίων στο δουλεμπόριο. στα τέλη του 19ου αιώνα, το βασίλειο της Δαχομέης πολέμησε δύο φορές εναντίον των γάλλων και ηττήθηκε, με αποτέλεσμα να γίνει γαλλική κτήση ως κομμάτι της αποικιακής γαλλικής δυτικής Αφρικής το 1894. το 1960 έγινε ανεξάρτητο κράτος υπό το όνομα Δημοκρατία της Δαχομέης.
η Δημοκρατία της Δαχομέης αντιμετώπιζε τα τυπικά προβλήματα που χαρακτήριζαν μια πρώην αποικία, όπως μπορεί κάποι@ να δει και σε όλα τα προηγούμενα κείμενα των μεγάλων στιγμών του ιμπεριαλισμού: εκτεταμένη φτώχεια και υποανάπτυξη, διατήρηση ενός νεοαποικιακού μοντέλου εξάρτησης από την πρώην μητρόπολη χάρη στο χρέος, ανταγωνισμός μεταξύ φυλών, και εμπλοκή-κυριαρχία του στρατού στην πολιτική ζωή της χώρας. στην περίπτωση της Δαχομέης από το 1960 μέχρι το 1972 υπήρξαν 15 αλλαγές προέδρων:
1. Hubert Maga: 1960-1963. ηγέτης του Parti Dahoméen de l'Unité, σοσιαλίζουσας/παναφρικανικής κατεύθυνσης, αλλά υποστηρικτικό προς τις φυλές του βορρά, από όπου καταγόταν.
2. Christophe Soglo: 1963-1964. στρατιωτικός καταγόμενος από τον νότο της χώρας, ανέτρεψε με πραξικόπημα τον Maga.
3. Sourou-Migan Apithy: 1964-1965. καταγόμενος από τον νότο, του παρέδωσε την εξουσία ο Soglo.
4. Justin Ahomadégbé-Tomêtin: 1965 (για 2 μέρες!). καταγόμενος από τον νότο, ηγέτης του Union Démocratique Dahoméenne, υποστηρικτής των συνδικάτων και με αντιαποικιακές περγαμηνές. ανατράπηκε από τον Soglo.
5. Tahirou Congacou: 1965 (για λιγότερο από 1 μήνα). καταγόμενος από τον βορρά, του παρέδωσε την εξουσία ο Soglo με σκοπό να βάλει τέλος στις φυλετικές αντιπαλότητες, με την αναμενόμενη απόλυτη αποτυχία.
6. Christophe Soglo: 1965-1967. ξαναπήρε την εξουσία μετά την αποτυχία του Congacou να βάλει σε τάξη τον χαμό της χώρας. ανατράπηκε από πραξικόπημα που οργανώθηκε από τον Maurice Kouandété.
7. Jean-Baptiste Hachème: 1967 (για 1 μέρα!): στρατιωτικός, συμμετείχε στο πραξικόπημα που ανέτρεψε τον Soglo
8. Maurice Kouandété: 1967 (για 2 μέρες!): στρατιωτικός, καταγόμενος από τον βορρά, και βασικός υποκινητής του πραξικοπήματος που ανέτρεψε τον Soglo. αντιπαθής προς την κοινή γνώμη και την γαλλία, αναγκάστηκε να παραδώσει την προεδρία στον Alphonse Alley, τον οποίο είχε προηγουμένως θέσει σε κατ'οίκον περιορισμό.
9. Alphonse Alley: 1967-1968 (για 7 μήνες). στρατιωτικός, καταγόμενος από τον βορρά. λόγω διαφωνιών με τον Kouandété κατά το πραξικόπημα τέθηκε σε κατ'οίκον περιορισμό, από τον οποίο βγήκε και τοποθετήθηκε πρόεδρος (πάλι από τον Kouandété) λόγω της δημοτικότητας του. επιφορτισμένος με την σύνταξη νέου συντάγματος και την προκήρυξη εκλογών, ήταν ελεγχόμενος από τον Kouandété που βρισκόταν πίσω από τις κυβερνητικές αποφάσεις και προκήρυξε εκλογές, από τις οποίες αποκλείστηκαν όλοι οι προηγούμενοι πολιτικοί, οδηγώντας σε μποϊκοτάζ, συγκρούσεις και απεργίες. εξαναγκάστηκε από τον Kouandété σε παραίτηση.
10. Émile Derlin Zinsou: 1968-1969. καταγόμενος από τον νότο, τέθηκε πρόεδρος από τον Kouandété. κατά την προεδρία του συνεχίστηκαν οι εσωτερικές συγκρούσεις, ο ίδιος έγινε αντίπαλος του Kouandété και εν τέλει ανατράπηκε από πραξικόπημα οργανωμένο από τον Kouandété, στο οποίο μάλιστα τραυματίστηκε.
11. Maurice Kouandété: 1969 (για 4 μέρες!). αυτή την φορά, η άνοδος του στην εξουσία δεν αναγνωρίστηκε από τον στρατό, αναγκάστηκε να διαμορφώσει ένα τριμελές στρατιωτικό συμβούλιο.
12. Paul-Émile de Souza: 1969-1970 (για 5 μήνες). στρατιωτικός, καταγόμενος από τον νότο, αντίπαλος του Kouandété, και πρόεδρος του κυβερνώντος στρατιωτικού συμβουλίου (= της χώρας) μετά την παραίτηση του Kouandété.
13. Hubert Maga: 1970-1972. στις επεισοδιακές εκλογές του 1970 που χαρακτηρίστηκαν από βία και δωροδοκία, οι Maga, Ahomadégbé-Tomêtin, και Apithy κέρδισαν σχεδόν ίσους αριθμούς ψήφων λόγω των περιοχών και φυλών που τους ψήφισαν, οπότε δεν υπήρξε σαφής πλειοψηφία. ο de Souza προσπάθησε να ακυρώσει τα αποτελέσματα σε μια επαρχία που πλειοψήφησε ο Maga και στην οποία ο Ahomadégbé-Tomêtin δημιούργησε επεισόδια για να φοβηθούν οι ψηφοφόροι του Maga. ο Maga απείλησε μια απόσχιση των βόρειων περιοχών αν ακυρώνονταν τα αποτελέσματα, ενώ ο Apithy απείλησε ότι το Πόρτο Νόβο (πρωτεύουσα του Μπενίν), στο οποίο είχε αυτός πλειοψηφήσει, θα γινόταν κομμάτι της Νιγηρίας αν ο Maga γινόταν πρόεδρος. μύλος. στα πρόθυρα εμφυλίου πολέμου, υπό την πίεση του στρατού και της γαλλίας, οι τρεις τους συμφώνησαν σε μια προεδρική τριανδρία, σύμφωνα με την οποία η προεδρία θα εναλλασσόταν μεταξύ των τριών κάθε δύο χρόνια και κανένας τους δεν θα χρησιμοποιούσε τον στρατό.
14. Justin Ahomadégbé-Tomêtin: 1972 (6 μήνες). οι συγκρούσεις μεταξύ των τριών συνεχίστηκαν όπως και οι απόπειρες πραξικοπήματος από τον Kouandété, ενώ υπήρχαν και φοιτητικές διαδηλώσεις.
15. Mathieu Kérékou: 1972-1991, 1996-2006. στρατιωτικός, καταγόμενος από τον βορρά, είχε συμμετάσχει στο πραξικόπημα του Kouandété το 1967. φυλάκισε τους Maga, Ahomadégbé-Tomêtin, και Apithy,
βλέπουμε ότι με τον ταγματάρχη Kérékou (δεν έχει διευκρινιστεί αν η συνωνυμία του με την άντσελα "μου χρωστάει μια αγάπη η ζωή" κερέκου είναι απλή σύμπτωση ή υπάρχει συγγένεια) σταμάτησε ο μύλος των πραξικοπημάτων και των εναλλαγών προέδρων. θα μπορούσε κάποιος να πει ότι το Μπενίν βρήκε επιτέλους το απάνεμο λιμάνι του, την στρατιωτική χούντα που του ταίριαζε. επίσης, φήμες ότι ο ύμνος του αείμνηστου Γιάννη Φλωρινιώτη "Μεγάλε" ("μετά από σένα το χάος, μετα το χάος πάλι εσύ") και το άνοστο τραγουδάκι των σάκη ρουβά/γιώργου θεοφάνους "μετά από σένα το χάος" γράφτηκαν για την συμβολή του Kérékou στην πολιτική σταθερότητα του Μπενίν δεν έχουν εξακριβωθεί και θα απασχολήσουν τους ιστορικούς του μέλλοντος.
πάντως, σύμφωνα με τον Chris Allen στο συλλογικό έργο Benin, The Congo, Burkina Faso (1988) των Chris Allen, Michael S Radu, Keith Somerville & John Baxter από την απαραίτητη σειρά Marxist Regimes της Pinter Publishers δεν ήταν ο Kérékou ο βασικός οργανωτής του πραξικοπήματος που τον έχρισε πρόεδρο:
"Opposition to Kérékou in the military came from those officers directly involved in the coup and from the senior officers associated with past regimes and against whose abuses of power the coup was in part directed. The coup was instigated not by Kérékou but by more junior officers, notably Captains Aikpé, Assogba and Badjogoume and Major Michel Alladaye. Kérékou, whose ties were as much with senior officers as with juniors and who was Kouandété's cousin, was invited to join the conspirators only shortly before the actual coup. The coupmakers were all present in the initial government which consisted largely of captains with a leavening of three gendarmerie majors" (32)
"Η αντίθεση στον Kérékou εντός του στρατού προήλθε από εκείνους τους αξιωματικούς που ενεπλάκησαν στο πραξικόπημα και από τους ανώτατους στρατιωτικούς που είχαν σχέση με τα προηγούμενα καθεστώτα και εναντίον της κατάχρησης εξουσίας των οποίων το πραξικόπημα είχε εν μέρει στραφεί εναντίον. Το πραξικόπημα δεν προκλήθηκε από τον Kérékou αλλά από πιο κατώτερους στρατιωτικούς, πιο συγκεκριμένα από τους Λοχαγούς Aikpé, Assogba και Badjogoume και από τον Ταγματάρχη Michel Alladaye. Ο Kérékou, ο οποίος είχε δεσμούς τόσο με ανώτατους αξιωματικούς όσο και με κατώτερους και ο οποίος ήταν ξάδελφος του Kouandété, είχε προσκληθεί να πλαισιώσει τους συνωμότες μόλις λίγο πριν από την έναρξη του πραξικοπήματος. Οι πραξηκοπηματίες ήταν όλοι μέλη της αρχικής κυβέρνησης, η οποία αποτελούνταν σε μεγάλο βαθμό από λοχαγούς, πλαισιωμένους από τρεις ταγματάρχες της χωροφυλακής."
ο Kérékou σταδιακά, ως πρόεδρος, κατάφερε να παραμερίσει τους υπόλοιπους πραξικοπηματίες καθώς και τους παλαιότερους πολιτικούς και πραξικοπηματίες, ή και ακόμα να τους εκκαθαρίσει, είτε δικαστικά, είτε κυριολεκτικά. το 1973, οι πρώην πρόεδροι-χουντάλες Alley και Hachème οργάνωσαν αποτυχημένο πραξικόπημα ανατροπής του Kérékou, απέτυχαν και φυλακίστηκαν για 20 χρόνια (Allen, p. 32). τον Ιανουάριο του 1975, ο Assogba οργάνωσε αποτυχημένο πραξικόπημα με την στήριξη του - εξόριστου τότε πρώην προέδρου - Zinsou, και καταδικάστηκε σε θάνατο. τον Ιούνιο του 1975, ο Aikpé δολοφονήθηκε από τις μυστικές υπηρεσίες του Kérékou με την κατηγορία ότι τον βρήκαν στο κρεβάτι με την γυναίκα του Kérékou, κάτι που φυσικά είναι μούφα. το 1976, υπήρξε ανακοίνωση για οργάνωση πραξικοπήματος στις Βρυξέλλες από τον Zinsou και νότιους, και συνεχίστηκαν οι εκκαθαρίσεις στην κυβέρνηση (Allen, p. 36, 37).
ωραία μέχρι εδώ. τίποτα καινούριο υπό τον ήλιο για μια πρώην γαλλική αποικία στην αφρική. ωστόσο, το κύριο σημείο ενδιαφέροντος είναι το γεγονός ότι ο Kérékou κυβέρνησε αρχικά με μια αντιαποικιακή/αφρικάνικη εθνικιστική ρητορεία, η οποία το 1974 μετατράπηκε σε εναγκαλισμό του μαρξισμού-λενινισμού και της οικοδόμησης του σοσιαλισμού. το 1975 η χώρα μετονομάστηκε από Δαχομέη σε Λαϊκή Δημοκρατία του Μπενίν, οδηγώντας σε εθνικοποίηση των τραπεζών και της πετρελαιοβιομηχανίας, σε προσέγγιση με την Σοβιετική Ένωση και λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις, καθώς και στην ίδρυση του Λαϊκού Επαναστατικού Κόμματος του Μπενίν ως μοναδικό πολιτικό κόμμα της χώρας. είναι ευρέως παραδεκτό ότι ο Kérékou δεν ήταν πραγματικά κομμουνιστής, αλλά χρησιμοποίησε ως επίσημη κρατική ιδεολογία τον μαρξισμό-λενινισμό για να βρει μια εναλλακτική στις φατριαστικές συγκρούσεις μεταξύ βορρά και νότου στις οποίες έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο όλοι οι προηγούμενοι πολιτικοί και στρατιωτικοί, καθώς και να κερδίσει τα αριστερά και συνδικαλιστικά κομμάτια της κοινωνίας.
το αποτέλεσμα βέβαια ήταν, πέρα από το να λάβει χρηματοδότηση από την Κίνα (κυρίως) και την Σοβιετική Ένωση (πολύ λιγότερο), να τα σπάσει με την γαλλία (τότε ήταν πρόεδρος ο δεξιός βαλερί ζισκάρ ντ'εσταίν), καθώς και με τα αντικομμουνιστικά δικτατορικά καθεστώτα γειτονικών χωρών όπως η ακτή ελεφαντοστού (ο δικτάτορας félix houphouët-boigny είχε βοηθήσει στρατιωτικά τους ανατροπείς του Kwame Nkrumah στην Γκάνα), το τόγκο (ο gnassingbé eyadéma - φίλος του ζακ σιράκ - και ο γιος και διάδοχος του faure gnassingbé έχουν κυβερνήσει αδιάλειπτα την χώρα από το 1967) και ζαϊρ (δεν νομίζω να χρειάζεται να πούμε και πολλά για τον mobutu sese seko), και γκαμπόν (ο omar bongo κυβέρνησε την χώρα για 42 χρόνια) που διέκοψαν τις διπλωματικές σχέσεις με το Μπενίν/πρώην Δαχομέη.
τι έκαναν λοιπόν οι γάλλοι με τους δωσιλόγους αφρικάνους φίλους τους για την περίπτωση "κομμουνιστικό" Μπενίν; μα φυσικά οργάνωσαν το 1977 πραξικόπημα! αντιγράφω από το συλλογικό έργο Benin, The Congo, Burkina Faso (1988) των Chris Allen, Michael S Radu, Keith Somerville & John Baxter από την απαραίτητη σειρά Marxist Regimes της Pinter Publishers:
"There was to be one final act in the surge of opposition that followed the coup. The last occasion on which Kérékou's rule was seriously threatened, it consisted of a tragicomedy invasion of Cotonou. Led by a French secret service officer then working for the Government of Gabon, Gilbert Bourgeaud (alias Bob Denard), a mixed group of Europeans, African mercenaries and a few Dahomeans numbering about 100 in all arrived by air on the morning of Sunday 16 January 1977. Despite the lack of militant opposition the group confined itself to machine-gunning a few buildings between the airport and the centre of Cotonou, and withdrew after three hours leaving behind arms, bottles and documents. Eight people were killed including two mercenaries, and one mercenary, a Senegalese, was captured. The motives for the raid and the reason for its extraordinary casualness and inconclusive outcome remain unclear. A subsequent United Nations' inquiry indicated that both Gabon and Morocco were involved in the attemptt, and argues that Zinsou was its main initiator. More significant were its effects, felt both in domestic and in foreign affairs" (Allen 38).
"Επρόκειτο να υπάρξει μια τελευταία πράξη στις εκρήξεις αντίθεσης που ακολούθησαν το πραξικόπημα. Η τελευταία φορά που η εξουσία του Kérékou απειλήθηκε σοβαρά αποτέλεσε μια τραγικωμική εισβολή του Κοτονού. Καθοδηγούμενη από έναν Γάλλο αξιωματικό των μυστικών υπηρεσιών που τότε δούλευε για την Κυβέρνηση της Γκαμπόν, τον Gilbert Bourgeaud (που χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο Bob Denard), μια μικτή ομάδα Ευρωπαίων, Αφρικάνων μισθοφόρων και μερικών Δαχομέων που συνολικά ανέρχονταν σε 100 άτομα προσγειώθηκαν το πρωί της Κυριακής 16 Ιανουαρίου 1977. Παρά την έλλειψη εκτεταμένης αντίστασης, η ομάδα περιορίστηκε σε πυροβολισμούς με πολυβόλα κατά μερικών κτιρίων μεταξύ του αεροδρομίου και του κέντρου του Κοτονού, και αποσύρθηκε τρεις ώρες αργότερα αφήνοντας πίσω όπλα, μπουκάλια και έγγραφα. Οχτώ άνθρωποι σκοτώθηκαν, συμπεριλαμβανομένων δύο μισθοφόρων, ενώ ένας Σενεγαλέζος μισθοφόρος συνελήφθη. Τα κίνητρα για την εισβολή και ο λόγος για την αξιοσημείωτη προχειρότητα και αποτυχία παραμένουν θολά. Μια κατοπινή έρευνα του ΟΗΕ κατέδειξε ότι στην απόπειρα πραξικοπήματος ενεπλάκησαν τόσο η Γκαμπόν όσο και το Μαρόκο, και υποστηρίζει ότι ο κύριος οργανωτής του ήταν ο Zinsou. Μεγαλύτερη σημασία είχαν οι συνέπειες, που έγιναν αισθητές τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πολιτική."
η αναφορά του Allen στην γιωτάδικη από την αρχή μέχρι το τέλος εισβολή είναι περιορισμένη και αόριστη όσον αφορά τους οργανωτές της. οπότε πάμε λίγο στην wikipedia για παραπάνω πληροφορίες. σύμφωνα με το σχετικά λήμμα η επιχείρηση είχε την κωδική ονομασία operation corvette ή επιχείρηση γαρίδα. ο γ.γ. του πλοκ δεν γνωρίζει αν οι γαρίδες του Μπενίν είναι νόστιμες, όμως το όνομα του φέρνει στο μυαλό τίτλο softcore τσόντας ή στην καλύτερη περίπτωση κάποια πολεμική παραλλαγή του The Κόπανοι, με τους μισθοφόρους να καταδιώκονται υπό την υπόκρουση της επικής μουσικής με την σκηνή της καταδίωξης της ταινίας μετά την αποτυχημένη ληστεία. ο ηγέτης της εισβολής bob denard θα μπορούσε άνετα να παίξει τον ρόλο της Ποντικομαμής (Τάσος Ψωμόπουλος) να τρέχει για χιλιόμετρα πίσω από το κονβόι.
ποιος όμως ήταν ο bob denard; σύμφωνα με το λήμμα στην wikipedia, ο denard (πραγματικό όνομα gilbert bourgeaud), ήταν ένας γάλλος μισθοφόρος, που, αφού υπηρέτησε στο γαλλικό ναυτικό σε μεγάλες πολεμικές επιτυχίες της γαλλίας όπως ο πόλεμος στην Αλγερία και ο πρώτος πόλεμος στην Ινδοκίνα, στη συνέχεια έπιασε δουλειά για τον jacques foccart, ο οποίος ήταν κρατικός γραμματέας για τις γαλλοαφρικανικές υποθέσεις υπό τις προεδρικές θητείες του σαρλ ντε ξεκώλ και ζορζ ποπιτού και διετέλεσε γενικός γραμματέας του ξεκωλικού κόμματος rassemblement du peuple français, το σημαντικότερο ομως, εκτός από το ότι ήταν κάτι σαν ο πολιτικός διοικητής του γαλλικού ιμπεριαλισμού στην Αφρική, ήταν ότι το 1959 ίδρυσε την παραστρατιωτική οργάνωση sac (service d'action civique, υπηρεσία πολιτικής δράσης), η οποία ήταν ο παρακρατικός βραχίονας του ντε ξεκώλ, είχε διασυνδέσεις με τον στρατό, την αστυνομία και την μαφία, ήταν υπεύθυνη για τις δολοφονίες μαροκινών αριστερών αντιπάλων του βασιλιά χασάν ΙΙ, ενώ στον Μάη του 1968 της είχε ανατεθεί ο ξυλοδαρμός εξεγερμένων και η οργάνωση αντισυγκεντρώσεων και στην συνέχεια η ίδρυση φοιτητικής παράταξης για να αναχαιτιστεί η δημοτικότητα της γαλλικής ακροαριστεράς. κάτι σαν την εκοφ δηλαδή.
ο denard δεν αρκέστηκε μόνο στο να βαράει διαδηλωτές του Μάη. συμμετείχε στην εξέγερση του τσόμπε εναντίον του Πατρίς Λουμούμπα στο Κονγκό το 1960 και σε διάφορες άλλες ιμπεριαλιστικές εμπλοκές στην Αφρική, αλλά το γεγονός για το οποίο είναι περισσότερο γνωστός είναι τα 4 πραξικοπήματα που οργάνωσε υπό τις οδηγίες του foccart και της γαλλίας στις Κομόρες, ένα νησιωτικό κράτος ανάμεσα στην Μοζαμβίκη και στην Μαδαγασκάρη. το 1975 ανέτρεψε τον (αριστερό εθνικιστή) πρώτο πρόεδρο της χώρας Ahmed Abdallah, φέρνοντας στην εξουσία τον (μετέπειτα μαοϊκό) Ali Solih, τον οποίο το 1978 εκτέλεσε και επανέφερε τον Abdallah. μέχρι το 1989 ο denard ήταν ο επικεφαλής της προεδρικής φρουράς του Abdallah, αλλά στην πραγματικότητα ήταν ο κυβερνήτης των Κομόρων, καθώς είχε επιχειρηματικά συμφέροντα στο αρχιπέλαγος, έφτιαξε δικό του στρατό και έκανε το αρχιπέλαγος βάση για γαλλικές επιχειρήσεις στην Αφρική. το 1989 σκότωσε και τον Abdallah και εν τέλει το 1995 συνελήφθη.
ο δε εργοδότης του denard, jacques foccart, εκτός από ιδρυτής και αρχηγός της παρακρατικής sac, ήταν ουσιαστικά ο επικεφαλής των στρατιωτικών επεμβάσεων της γαλλίας στην Αφρική της δεκαετίας του 1960-70, όντας σύμβουλος του mobutu στο ζαϊρ. σύμφωνα με την wikipedia, o foccart καρατομήθηκε το 1974 από τον βαλερί ζισκάρ τ'εστέν, και διαφώνησε με την επέμβαση στο Μπενίν, αν και γνώριζε και προφανώς είχε σχέση με τον denard και το chain of command που λειτουργούσε ακόμα και μετά την απομάκρυνση του. ο foccart είχε άριστες σχέσεις με τον σιράκ (λέγεται ότι ο σιράκ διετέλε πρόεδρος της sac), ο οποίος όταν έγινε πρωθυπουργός το 1986 τον επανέφερε ως σύμβουλο για αφρικάνικα θέματα, ενώ ήταν ακόμα πρόεδρος ο μιτεράν, ο οποίος ωστόσο το 1981 είχε διαλύσει την sac λόγω του ότι είχε δολοφονήσει έναν μπάτσο-μέλος της sac και την οικογένεια του. ο δε συνιδρυτής της sac, charles pasqua, διετέλεσε δύο φορές υπουργός εσωτερικών της γαλλίας, υπό τον σιράκ και μετά υπό τον εντουάρ μπαλαντύρ, με τον μιτεράν να είναι ακόμα πρόεδρος! φαίνεται ότι οι διασυνδέσεις μισθοφόρων, δολοφόνων, πραξικοπηματιών, παρακρατικών και δεν συμμαζεύεται στην γαλλία έφτασαν μέχρι το ανώτατο επίπεδο, ένα σκαλί κάτω από την θέση του πρωθυπουργού (και προέδρου αργότερα, βλέπε σιράκ).
σύμφωνα με τον Allen, η εισβολή στο Κοτονού οδήγησε σε άνοδο της δημοτικότητας της χούντας του Kérékou, καθώς και σε απέχθεια για τους πρώην προέδρους, και όχι μόνο για τον Zinsou, ο οποίος καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο (p. 39). το Μπενίν επίσης οδηγήθηκε σε διεθνή απομόνωση, καθώς διέκοψε διπλωματικές επαφές με την γκαμπόν, την ακτή ελεφαντοστού, το τόγκο (από το οποίο οι μισθοφόροι ταξίδεψαν στο Κοτονού) και την οργάνωση αφρικανικής ενότητας, στην οποία τότε προήδρευε ο bongo της γκαμπόν. ταυτόχρονα, η γαλλία απέσυρε τον πρέσβη της από το Μπενίν και μείωσε δραστικά την παροχή χρηματικής βοήθειας (Allen 42). έτσι, το Μπενίν προχώρησε σε προσέγγιση με την Λιβύη και την Αλγερία.
o Allen επίσης σημειώνει ότι λόγω του πραξικοπήματος (που πλάκα-πλάκα θυμίζει αρκετά τις γιωτάδικες covert εισβολές αμερικάνων και άγγλων στην Αλβανία το 1950 για να ανατρέψουν τον Χότζα), το καθεστώς Kérékou απέκτησε σοσιαλιστικές και αντιιμπεριαλιστικές περγαμηνές:
"The final effect on the regime was internal. The invasion seemed to confirm the analysis offered by the left within the party leadership, and especially by the Ligeurs, that Benin's socialist strategy was valid and under threat from imperialism as well as exiled Dahomean politicians and their internal class allies. The most visible consequences were rhetorical but the invasion temporarily strengthened the tendency to rule from the centre and by decree; and it made more powerful the position of Martin Azonhinho, minister of the interior" (p. 42).
"Η τελική συνέπεια επί του καθεστώτος ήταν εσωτερική. Η εισβολή φάνηκε να επιβεβαιώνει την ανάλυση που είχε κάνει η αριστερά εντός της κομματικής ηγεσίας, και ειδικά από τους Ligeurs (στμ: τα μέλη της αριστερής Ένωσης Πατριωτικής Νεολαίας), ότι η σοσιαλιστικής στρατηγική του Μπενίν ήταν σωστή και απειλούταν από τον ιμπεριαλισμό καθώς από τους εξόριστους Δαχομέους πολιτικούς και των εσωτερικών ταξικών τους συμμάχων. Τα πιο φανερά αποτελέσματα ήταν στο επίπεδο της ρητορικής αλλά η εισβολή ενδυνάμωσε την τάση της διακυβέρνησης από το κέντρο και μέσω διαταγμάτων, ενώ ισχυροποιήσε την θέση του Martin Azonhinho, υπουργού εσωτερικών."
και τελικά τι έγινε με το Μπενίν; τα αναμενόμενα. το 1989, ο Kérékou, με την χώρα σε κατάσταση χρεοκοπίας, αποκήρυξε τον μαρξισμό, και οργάνωσε εκλογές, τις οποίες έχασε το 1991 από τον Nicéphore Soglo (ναι, ναι- συγγενής/ ξάδερφος για την ακρίβεια του Christophe Soglo, φίλτατου δις πραξικοπηματία που συναντήσαμε πιο πάνω). το 1996 Kérékou ξανακέρδισε τις εκλογές, όπως και το 2001, όταν και κατηγορήθηκε για χειραγώγηση ψηφοφόρων και νοθεία. το 2006 του απαγορεύτηκε να ξανακατέβει ως υποψήφιος και τον διαδέχτηκε ο Yayi Boni, ο οποίος κι αυτός γλίτωσε από διάφορες απόπειρες πραξικοπήματος και δολοφονίας και διετέλεσε πρόεδρος μέχρι το 2016, όταν και τον διαδέχτηκε ο μέχρι σήμερα πρόεδρος Patrice Talon (δεν ξέρω αν έχει σχέση με τον Αχιλλέα Ταλόν). fun fact: o αντίπαλος του Talon το 2016, μέχρι τότε πρωθυπουργός επί Boni, καθώς και εκλεκτός του Boni για την διαδοχή του στην προεδρία ήταν ο ηττηθείς Lionel Zinsou. ναι, ναι, είναι συγγενής - ανηψιός για την ακρίβεια - του Émile Derlin Zinsou, προέδρου μετά το πραξικόπημα του 1968 και τρις οργανωτή πραξικοπήματος κατά του Kérékou.
καλά θα πάει κι αυτό, με λίγα λόγια.
και επειδή κατανοώ ότι μπερδευτήκατε με όλο αυτό τον μύλο πραξικοπημάτων, φυλών, συγγενών κλπ, ας ακούσουμε δύο ΚΟΜΜΑΤΑΡΕΣ από τους θρυλικούς Orchestre Poly-Rythmo de Cotonou, καθώς και ένα από τους The Black Santiagos.
τις προάλλες ο γ.γ. του πλοκ περιηγούνταν σε ανθοέκθεση της δυτικής αθήνας μαζί με τον σ. γ.γ. των μικρών οκτωβριστών, ο οποίος τραγουδούσε το γνωστό τραγούδι από τα Στρουμφάκια ("Δευτέρα κάτι έχω..."). κάποια στιγμή σταματάει να τραγουδά και εκφράζει την εξής εύλογη απορία:
σ. γ.γ. γιατί στο τραγούδι από τα Στρουμφάκια λέει "απ' όλες τις ημέρες η Κυριακή μ' αρέσει; δεν είναι τόσο ωραία μέρα γιατί την Δευτέρα έχουμε πάλι σχολείο. δεν είναι το Σάββατο καλύτερη μέρα;
ο γ.γ. του πλοκ απάντησε ότι συμφωνεί απόλυτα μαζί του, και έτσι ο γ.γ. των μικρών οκτωβριστών με επιτόπια κοοπτάτσια άλλαξε τους στίχους του τραγουδιού και άρχισε να τραγουδά:
απ' όλες τις ημέρες το Σάββατο μ' αρέσει...
φαίνεται ότι ο γ.γ. των μικρών οκτωβριστών, γαλουχημένος ήδη με αγνή προλεταριακή λογική από τον γ.γ. του πλοκ, έχει ήδη αρχίσει να μπαίνει στο νόημα του δικαιώματος στην τεμπελιά.
αφουγκραζόμενο την ανάγκη των συντροφισσων και των συντρόφων για
λίγη κωμική ανακούφιση από το καμίνι της ταξικής πάλης (λέγε με
κλικ-πέητ και ανάγκη για views), το π.γ. της κ.ε. του πλοκ με κοοπτάτσια
αποφασίζει την επιβολή νέας μόνιμης στήλης που θα δημοσιεύεται κάθε
τρίτη με τίτλο "ο ναζιστικός ζελές της τρίτης" όπου θα αναρτάται κάποια
δήλωση του μεγαλύτερου κωμικού που έγινε ποτέ πρόεδρος χώρας, του
βολοτίμιρ του ζελέ του αστείου.
το παρόν πλοκ έχει βγει από τον δρόμο του για να προειδοποιήσει τον ζελέ για τους κινδύνους της έκθεσης στην Κοσμική Κατάρα της Δεξιάς. ωστόσο, το παιδί φαίνεται ότι όχι μόνο είναι χαζό αλλά και τόσο απεγνωσμένο μπας και βρει κανέναν να συνεχίσει να τον στηρίζει μετά τα πατατράκ που έχει φάει από αμερική και εε, και έτσι νομίζει ότι θα πάρει γκα-φρα από τον κούλη. πέρα από την ολική καταστροφή που αυτό πρόκειται να προκαλέσει στην δύσμοιρη την ουκρανία, μάλλον θα καταλήξει ο ζελές να δώσι λεφτά στον κούλη που δεν έχει άλλο πάτο να ξύσει από το βαρέλι για να δώσει λεφτά στα φιλαράκια του.
αφου λοιπόν ο ζελές επιμένει να μην μας ακούει, είπε να καλέσει τον μητσοτάκη στην Οδησσό να τα πούνε, να φάνε και κανένα ψαράκι εκεί στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας κλπ. τελικά, όχι μόνο ψαράκι δεν φάγανε, αλλά κόντεψαν να φάνε βαλλιστικούς πυραύλους που εκτόξευσε ο στρατός του σολζενιτσικού γιωτά πρώην καγκεμπίτη από την Κριμαία την Τετάρτη 6 Μαρτίου. αντιγράφω από το news247:
"Σύμφωνα με πληροφορίες, σημειώθηκε έκρηξη στην Οδησσό στα 150-200 μέτρα από το σημείο όπου βρισκόταν το κονβόι με την ελληνική αποστολή και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι είναι όλοι καλά στην υγεία τους, ενώ οι ουκρανικές δυνάμεις άλλαξαν αμέσως το δρομολόγιο της ελληνικής αποστολής.
Κυβερνητικές πηγές δηλώνουν πως «δεν υπάρχει κανένα θέμα με την ασφάλεια του πρωθυπουργού και της αποστολής του».
Τον πρωθυπουργό συνοδεύουν στην Ουκρανία ο υπουργός Επικρατείας Σταύρος Παπασταύρου, η αναπληρώτρια κυβερνητική εκπρόσωπος Αριστοτελία Πελώνη, η επικεφαλής του διπλωματικού γραφείου του πρωθυπουργού Άννα Μαρία Μπούρα και η διευθύντρια επικοινωνίας του πρωθυπουργού Κύρα Κάπη."
φυσικά, εμείς ξέρουμε τι ακριβώς έγινε. οι βόμβες που έσκασαν κοντά στο κονβόι του κούλη δεν ήταν ρώσικες. ήταν το μανιφεστέησο της Κοσμικής Κατάρας της Δεξιάς καθώς πλησίαζε στο πόντιουμ της συνάντησης με τον ζελέ. στην πραγματικότητα, δεν είναι ο κούλης που γλίτωσε παρά τρίχα από τους ρώσικους βαλλιστικούς, αλλά ο ζελές, και μαζι μ' αυτόν το τελευταίο προπύργιο της ευρώπης πριν την κατάκτηση της από τον ρώσικο-πουτλερικό δεσποτισμό. για του λόγου το αληθές, δημοσιεύουμε φωτογραφίες που αποδεικνύουν ισχυρισμούς κατοίκων της Οδησσού που παρατήρησαν σμήνη μελισσών και ανθρωπόμορφα σύννεφα πάνω από την πόλη του, καθώς και τις μορφές δρακουλόμορφων ανθρώπων σε σημεία κοντά στην έκρηξη.
δυστυχώς ο ζελές ο κακομοίρης συνεχίζει να μην δίνει σημασία στις παραινέσεις μας. μετά την επίθεση δήλωσε:
"Απαντώντας ο πρόεδρος Ζελένσκι ανέφερε, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Ήθελε να ρίξει σε εμένα ή είχε άλλη πρόθεση; Πιστεύω ότι δεν έχει σημασία σήμερα». Αυτό που αποτελεί πραγματικά όνειδος, συνέχισε ο Ουκρανός πρόεδρος, «είναι ότι βρισκόμαστε σε πόλεμο εναντίον της Ρωσίας και όταν υποδεχόμαστε τον ηγέτη μιας άλλης χώρας, κράτους-μέλους της ΕΕ, και εσύ επιχειρείς κάτι που μπορεί να είναι επικίνδυνο και χτυπάς με έναν πύραυλο Κρουζ σε απόσταση κάποιων εκατοντάδων μέτρων από αυτόν τον ηγέτη, θεωρώ ότι πρέπει να είσαι πραγματικά άρρωστος»."
εμείς σε μια ύστατη προσπάθεια να σώσουμε το τομάρι του, θα παραποιήσουμε λίγο τα λεγόμενα τους και θα πούμε:
"βρισκόμαστε σε πόλεμο εναντίον της Ρωσίας και όταν υποδεχόμαστε τον ηγέτη μιας άλλης χώρας, κράτους-μέλους της ΕΕ, και εσύ επιχειρείς κάτι που μπορεί να είναι επικίνδυνο και συναντάς αυτοπροσώπως αυτόν τον ηγέτη, θεωρώ ότι πρέπει να είσαι πραγματικά άρρωστος»."
ο μακαρόν εντωμεταξύ, που δεν φημίζεται ούτε αυτός για την ιδιαίτερα μεγάλη ευφυία του, αλλά φαίνεται τουλάχιστον να έχει ένα στοιχειώδες ένστικτο αυτοσυντήρησης, ανέβαλε προγραμματισμένη επίσκεψη του στο Κίεβο. σύμφωνα με το politico:
""The Elysée Palace denied security concerns over the visit after a Russian missile landed near the Greek prime minister’s motorcade in Ukraine last week."
[...]
"There are no worries in terms of security," an aide to the president said Monday."
"Το Μέγαρο των Ηλυσίων απέρριψε τις ανησυχίες για την ασφάλεια που μπορεί να υπάρξουν κατά την επίσκεψη ύστερα από την έκρηξη Ρώσικου πυραύλου κοντά στην αυτοκινητοπομπή του Έλληνα πρωθυπουργού στην Ουκρανία την προηγούμενη εβδομάδα."
[...]
"Δεν υπάρχουν ανησυχίες όσον αφορά την ασφάλεια," είπε την Δευτέρα ένας βοηθός του προέδρου."
η πραγματικότητα βέβαια είναι ότι ο μακαρόν φοβήθηκε για πιθανά υπολείμματα της Κοσμικής Κατάρας της Δεξιάς για αρκετούς μήνες μετά την εισβολή του κούλη στην ουκρανία, οπότε δεν το βλέπω να πηγαίνει σύντομα.
βρε τον κακομοίρη τον ζελέ, ο μόνος σύμμαχος που του έχει απομείνει είναι ο κούλης. πόσο καλά μπορεί να πάει άραγε αυτό για το τάγμα του αζόρ;
όταν παίζουν γκα-φρα (που λέγανε και οι ζήτανι) και ο γ.γ. του πλοκ
μπορεί να πληρώσει κανά εισιτήριο ή να αγοράσει κανά δίσκο ή κανένα
βιβλίο, θα κάνει ανταποκρίσεις από συναυλίες, ή
ταινιοθεατροβιβλιοδισκοκριτικές, συμβάλλοντας με αυτό τον τρόπο στον
ζντανοφικό κανόνα του ποιες καλλιτεχνικές δημιουργίες θα θεωρούνται
αποδεκτές μετά την κατάληψη της εξουσίας και της επιβολής του
επαναστατικού ολοκληρωτισμού (όχι του πλοκ ρε).
την προηγούμενη εβδομάδα ο γ.γ. του πλοκ πήγε να δει σε κινηματογράφο του Κεραμεικού την νέα ταινία-άνιμε του Χαγιάο Μιγιαζάκι Το Αγόρι και ο Ερωδιός. φτάνοντας στο σινεμά, διαπίστωσε ότι η ταινία είχε κατέβει την προηγούμενη μέρα. οπότε είχε να διαλέξει ανάμεσα στο να ψάξει να δει κάτι άλλο μιας και είχε κάνει τον κόπο να βγει από το σπίτι ή να γυρίσει σπίτι. οπότε είπε να πάει να δει σε άλλο σινεμά το Poor Things, αφού ακόμα δεν το έχει βρει για κατέβασμα.
χωρίς αυτό να αποτελεί μομφή γενικά για την ποιότητα του Λάνθιμου, ο γ.γ. του πλοκ στοιχηματίζει ότι τουλάχιστον στο ελληνικό βασίλειο των σταυροφόρων γενικά δεν θα υπήρχε ενδιαφέρον για τις ταινίες του αν δεν ήταν έλληνας και αν δεν είχε προταθεί για όσκαρ. έτσι δεν είναι; και επίσης στοιχηματίζει ότι αυτοί που γενικά δεν βλέπουν "περίεργες ταινίες" δεν θα πήγαιναν να την δουν αν δεν ήταν έλληνας, και ούτε καν θα τους κέντριζε το ενδιαφέρον το θέμα και η υποκριτική του Κυνόδοντα πχ. επίσης υπάρχει και η ατάκα συναδέλφισσας του γ.γ. του πλοκ που είπε "εγώ μόνο τα βίντεοκλιπ του για τον ρουβά έχω δει."
όσον αφορά τον γ.γ. του πλοκ, δεν θα έλεγε ότι είναι ιδιαίτερα φαν του Λάνθιμου. γενικά "αισθητικά" - υποκριτικά - σκηνογραφικά του αρέσουν οι περισσότερες ταινίες του (η μόνη που δεν έχει δει είναι το Killing Of A Sacred Deer) όμως θεωρεί ότι αν με την σκηνοθεσία του και την καθοδήγηση του προς τους ηθοποιούς θέλει να κάνει ένα statement σχετικά με τα κοινωνικά θέματα που θέλει να θίξει, τότε αυτό το statement υπονομεύεται από τα σενάρια των ταινιών του που είναι στην συντριπτική πλειοψηφία του αρκετά απλοϊκά, ρηχά και σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμα. αυτό είναι φουλ φανερό στο χάλι μαύρο The Lobster (πεζό σενάριο με μηδέν κοινωνική ανάλυση της δυστοπίας που παρουσιάζει, φουλ προβλέψιμο στο τι πρόκειται να γίνει συν ότι παίζει η αντιπαθής Rachel Weisz και ο υπερατάλαντος Colin Farrell) και στο αισθητικά άρτιο αλλά σούπερ βαρετό και καραπροφανές The Favourite, ενώ και ο Κυνόδοντας για μένα ενώ ήταν συμβολικά και σκηνοθετικά πολύ καλό ειδικά για την εποχή που βγήκε και για τα τότε ελληνικά δεδομένα (συν ότι η Αγγελική Παπούλια κάνει εμβληματική εμφάνιση), πάλι το σενάριο του ήταν αρκετά captain obvious. γενικά θεωρώ την καλύτερη ταινία του - μέχρι το Poor Things - τις Άλπεις, η οποία όχι πως ήταν κάτι σούπερ πρωτότυπο, αλλά είχε μια ψυχρότητα που την έκανε πολύ immersive. καλά για την Κινέττα δεν μιλάμε, γελάει ο κόσμος.
το Poor Things είναι λοιπόν η πρώτη ταινία του Λάνθιμου που θεωρώ ότι σενάριο και σκηνοθεσία βρίσκονται σε μια αρμονία και που τα χαρακτηριστικά της υποκριτικής που ο Λάνθιμος προωθεί υπηρετούν το πολιτικό/κοινωνικό σχόλιο που θέλει να κάνει. θα τολμήσω να πω ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν πρόκειται για "πρωτότυπο" σενάριο αλλά στο ομώνυμο βιβλίο του Alasdair Gray. σε γενικές γραμμές το στόρι έχει ως εξής:
βρισκόμαστε στο Λονδίνο της βικτωριανής εποχής. μια υστερική, σαδίστρια, σεξομανής (αυτά τα μαθαίνουμε προς το τέλος) έγκυος αυτοκτονεί. το σώμα της ανακαλύπτεται πριν την πλήρη νέκρωση του εγκεφάλου του εμβρύου, ο οποίος τοποθετείται στο κεφάλι της και ο γιατρός Γκόντουιν Μπάξτερ την επαναφέρει στην ζωή και της δίνει το όνομα Μπέλα. ο Γκόντουιν κάνει πειράματα πάνω σε ζώα και ανθρώπους, ενώ ήταν ο ίδιος αντικείμενο πειραμάτων από τον πατέρα του. η Μπέλα έχει λοιπόν το σώμα της και τον εγκέφαλο του εμβρύου που κυοφορούσε - είναι ταυτόχρονα μητέρα και παιδί του ίδιου της του εαυτού. όντας μωρό εγκεφαλικά η Μπέλα ανακαλύπτει τον κόσμο από την αρχή, έχοντας την συμπεριφορά, τα tantrums και τις κινήσεις ενός μωρού. ο Γκόντουιν προσπαθεί να την παντρέψει με έναν φοιτητή ιατρικής, τον Μαξ ΜακΚαντλς, ο οποίος την έχει ερωτευτεί λόγω της εμφάνισης της αλλά περιμένει να μεγαλώσει "εγκεφαλικά." εδώ όμως υπάρχει ένα πρόβλημα: η Μπέλα μπορεί να είναι νήπιο εγκεφαλικά, είναι όμως γυναίκα σωματικά, άρα ανακαλύπτει την σεξουαλικότητα και την ηδονή όντας νήπιο εγκεφαλικά. αυτό το εκμεταλλεύεται ο δικηγόρος και ηδονιστής Ντάνκαν Γουέντεμπερν, που την αποπλανεί και την παίρνει μαζί του στην Λισαβόνα, όπου ξεσκίζονται στα γαμήσια. η Μπέλα όμως αναπτύσσεται πνευματικά αρκετά γρήγορα και ο Γουέντεμπερν (που διατεινόταν ότι δεν θέλει να την ελέγξει) προσπαθεί να την βάλει σε κάποια βικτωριανά πρότυπα και να την έχει ολοκληρωτικά δική του. έτσι την πηγαίνει κρουαζιέρα, κατά την οποία μέσω κάποιων γνωριμιών η Μπέλα ανακαλύπτει την φιλοσοφία και την ανθρώπινη εξαθλίωση (σε μια στάση στην Αλεξάνδρεια) και μοιράζει όλα τα λεφτά του Γουέντεμπερν στους φτωχούς, με αποτέλεσμα να τους ξεμπαρκάρουν στην γαλλία και να καταλήξουν να ζητιανεύουν στο Παρίσι. η Μπέλα αρχίζει να εκδίδεται, παρατάει τον Γουέντεμπερν που χάνει τα λογικά του, γνωρίζει μια μαύρη γαλλίδα, την Τουανέτ, που την μυεί στον σοσιαλισμό και ακροβατεί μεταξύ πορνείας και σεξουαλικής απελευθέρωσης. κάποια στιγμή ο Γκόντουιν και ο Μαξ ανακαλύπτουν που βρίσκεται και την φέρνουν πίσω στο Λονδίνο όπου ο Γκόντουιν πεθαίνει. η Μπέλα με τον Μαξ πάνε να παντρευούν, όμως τους βρίσκει στην εκκλησία ο πρώην άντρας της Μπέλα, που αποκαλύπτει ότι το πραγματικό της όνομα είναι Βικτόρια. η Μπέλα/Βικτόρια αποφασίζει να πάει με τον πρώην άντρα της, και συνειδητοποιεί ότι αυτός έχει σκοπό να την φυλακίσει και να την υποβάλει σε αφαίρεση γεννητικών οργάνων ώστε να της σταματήσει την σεξουαλικότητα της, την οποία θεωρεί υπαίτια για την τρέλα της Μπέλα/Βικτόρια. εν τέλει η Βικτόρια καταφέρνει να αποδράσει, γυρνάει πίσω στον Μαξ, φέρνει και την Τουανέτ στο Λονδίνο, και γίνεται κι αυτή χειρουργός, και κάνει τον πρώην άντρα της ανθρωπόμορφο πρόβατο.
λοιπόν, πάμε λίγο στις ερμηνείες: η Έμμα Στόουν είναι συγκλονιστική. η κίνηση της, η έκφραση της, το πρόσωπο της είναι καθηλωτικά. όλα αυτά που μπορεί να θεωρηθούν μανιέρες του Λάνθιμου όσον αφορά την υποκριτική τα έχει μεταμορφώσει σε τέχνη. και η αισθησιακότητα, η σεξουαλικότητα που βγάζει είναι τρομερή. ο Νταφόε είναι επίσης τρομερός στον ρόλο του Γκόντουιν Μπάξτερ, του ανθρώπου-τέρατος που φαινομενικά δεν έχει καμία δόση ανθρωπιάς μέσα του και όμως εν τέλει είναι βαθιά συναισθηματικός. ο Μαρκ Ράφαλο στον ρόλο του Ντάνκαν Γουέντεμπερν είναι καλός, όμως ίσως κάπως να με κούρασε. ή ίσως απλά να είναι τόσο μαλάκας ο ρόλος του που δεν τον άντεχα άλλο.
η σκηνοθεσία έχει πολλά διαφορετικά στοιχεία που βρίσκονται ανάμεσα στα γούστα/ενδιαφέροντα μου: το στοιχείο τρόμου/σπλάττερ/γοτθικό/φρανκενσταϊνικό με τα πτώματα στο εργαστήριο του Γκόντουιν (πόσο τυχαίο μπορεί να είναι ότι τον λένε Γκόντουιν, που ήταν το πατρικό επώνυμο της Μέρι Σέλλεϋ, συγγραφέως ξέρετε ποιου μυθιστορήματος), ο σουρεαλισμός ως κριτική/σάτιρα στην βικτωριανή σεμνοτυφία, τα στοιχεία επιστημονικής φαντασίας και steampunk που αναδεικνύουν ότι η θεματική της ταινίας δεν αφορά μόνο τον πουριτανισμό και την πατριαρχία στην βικτωριανή εποχή αλλά και στο σήμερα. υπάρχει ένας αισθητικός, σκηνογραφικός και σκηνοθετικός πλούτος που κρατάει το ενδιαφέρον του θεατή ακόμα και σε σημεία που μοιάζει η ταινία να κάνει κοιλιά και δημιουργεί αναπάντεχα νέα στοιχεία και θεματικές.
όσον αφορά το θέμα της ταινίας, ξεκάθαρα αυτό περιστρέφεται γύρω από το έμφυλο ζήτημα, την γυναικεία σεξουαλικότητα και την ανδρική λύσσα να ελέγξει και να ηγεμονεύσει πάνω σε αυτήν. το βικτωριανό σκηνικό είναι μια γραμμή εκκίνησης για την διαπραγμάτευση του ζητήματος. η ανάπτυξη των επιστημών και της ψυχολογίας αντιμετωπίζουν (και αντιμετωπίζονται) στην ταινία ως φορείς καθυπόταξης του γυναικείου σώματος: η γυναίκα ως παιδί (η Μπέλα που περπατάει σαν νήπιο) που πρέπει να καθοδηγηθεί και να εκπαιδευτεί (η Μπέλα που δεν της επιτρέπεται να κυκλοφορήσει ελεύθερη στο πλήθος) μέσα στο πνεύμα της ηθικής, της σεμνότητας, της εγκράτειας. η γυναίκα ως ένα υστερικό υπερσεξουαλικό ον (η Μπέλα που ως "νήπιο" ανακαλύπτει τον αυνανισμό) που χρήζει ιατρικής (η απόπειρα κλειτοριδέκτομης) και ψυχολογικής θεραπείας (ξεκάθαρες οι νύξεις στις θεωρίες του Φρόυντ) ώστε να επιτελέσει τον ρόλο της. η γυναίκα ως ένα ύπουλο ον που φαινομενικά είναι αθώο και τρυφερό (και αποπλανείται από τον Γουέντεμπερν αλλά και που ποθείται από τον ηθικό/φλώρο Μαξ), αλλά που η ανεξέλεγκτη σεξουαλική της επιθυμία είναι φορέας καταστροφής για τον άντρα και την κοινωνία (ο εγκλεισμός του ερωτοχτυπημένου Γουέντεμπερν στο τρελάδικο), δηλαδή την ανδροκρατούμενη κοινωνία. η γυναίκα ως ένα παράλογο ον που η ενσυναίσθηση τους προς τους άλλους καταπιεσμένους την οδηγεί σε άλογες πράξεις αλληλλεγγύης και αυτοθυσίας (το μοίρασμα των χρημάτων στους εξαθλιωμένους της Αλεξάνδρειας) που δεν έχουν θέση στην κατά τ' άλλα ηθική κοινωνία. η γυναίκα ως ένα ον που όταν κάνει βήματα προς την αυτονομία της μέσω της πνευματικής ανάπτυξης (η ανάγνωση φιλοσοφίας από την Μπέλα στο κρουαζιερόπλοιο) θεωρείται ότι αρνείται να φέρει εις πέρας τα καθήκοντα της.
σχετικά με την επιμονή του σεναρίου και της σκηνοθετικής επικέντρωσης στο σεξ και στην αισθησιακότητα του γυναικείου σώματος ως παράγοντα απελευθέρωσης της γυναίκας, εδώ θεωρώ ότι φαίνεται το ότι αποτελεί σχόλιο όχι μόνο για την πατριαρχική κοινωνία του 19ου αιώνα, αλλά και για το σήμερα. εδώ η ταινία δεν ασκεί κριτική μόνο στην επιβίωση της πατριαρχίας και της καταπίεσης της γυναίκας στο παρόν, αλλά και σε politically correct ρεύματα του φεμινισμού που αρνούνται και καταγγέλλουν την ανάδειξη της γυναικείας σεξουαλικότητας. εδώ μπαίνει το αρκ της ταινίας που αφορά στην πορνεία. η Μπέλα ναι μεν εκδίδεται για την επιβίωση της, όμως προσπαθεί ακόμα και μέσω αυτής να βρει ηδονή. όχι, δεν νομίζω ότι η ταινία αποτελεί απολογία προς την πορνεία, το trafficking και την πορνοβιομηχανία και στην θεώρηση ότι πολλές γυναίκες στρέφονται προς την βιομηχανία του σεξ και για την δική τους ευχαρίστηση. αυτό που θέλει να δείξει είναι ότι η γυναίκα - ακόμα και όταν είναι σεξεργάτρια - αγωνίζεται για να μην υποταχθεί το σώμα της και το μυαλό της στην αντρική κυριαρχία. και γι' αυτό στο αρκ της πορνείας εμπλέκεται τόσο η αναφορά στον σοσιαλισμό και στην ταξική πάλη στην οποία μυείται η Μπέλα από την συνάδελφο της Τουανέτ, αλλά και το queer στοιχείο της σεξουαλικής σχέσης της Μπέλα με την Τουανέτ. εν τέλει η πορνεία στην ταινία αποτελεί μια αλληγορία για την προσπάθεια εκπόρνευσης της γυναίκας εντός της "κανονικής" κοινωνίας, της ενσωμάτωσης του γυναικείου σώματος και της επιθυμίας του ως αποκλειστικό αντικείμενο ικανοποίησης και ελέγχου από την πατριαρχία.
όλοι ξέρουμε ότι το όσκαρ καλύτερης ταινίας θα το πάρει το Oppenheimer. λογικό. τίποτα δεν είναι πιο αποδεκτό από μια safe ταινία αποδοχής της ενοχής του ιμπεριαλισμού για τα εγκλήματα που έχει διαπράξει πάνω στην ανθρωπότητα, πάνω σε συγκεκριμένους ανθρώπους ή πάνω στους πολιτικούς του αντιπάλους. πόσο μάλλον όταν η σκηνοθεσία είναι τέτοια που να ευνοεί την διάσπαση προσοχής και την απόλυτη απουσία ανάπτυξης χαρακτήρων, σκηνών και θεμάτων. ίσως το ότι ο Λάνθιμος στην πρώτη του πραγματικά ταινιάρα θα χάσει το όσκαρ από τέτοια σκουπίδια να είναι τελικά τιμητικό.
